10/10 1348

 


اما ژئومکانیک نفت چه کمکی به صنعت نفت میکند؟ هندی در پاسخ به این سئوال میگوید: «ژئومکانیک، علمی میانرشته ای بین زمینشناسی، ژئوفیزیک، مهندسی مخزن و مکانیک است که در همه مراحل زنجیره ارزش نفت شامل اکتشاف، ارزیابی، توسعه و تولید و حتی ذخیرهسازی گاز در زیرزمین می تواند به صنعت نفت کمک کند و این اثربخشی از طریق شناساندن رفتار سنگ مخزن حاصل میشود». به گفته وی، بدیهی است وقتی سنگ مخزن را خوب بشناسیم، بهتر حفاری میکنیم و وقتی حفاری بهینهتر انجام شود، هزینهها کاهش و کیفیت کار افزایش مییابد.
مصداق عینی و ساده این تاثیرگذاری را میتوان در حفاری شاهد بود. شناخت خوب از رفتار مکانیکی نفت در زیرزمین، به انتخاب بهینه سرمته حفاری کمک می کند و سرعت و کارایی حفاری را افزایش میدهد؛ یا با شناخت رفتار سنگ در زیرزمین، میتوان اقدامات پیشگیرانه را برای جلوگیری از تولید شن و ماسه همراه نفت و بالتبع کاهش خوردگی در دستور کار قرار داد و با آسیبهای ناشی از رسوبات معدنی و آلی که توان تولید مخزن را به شدت کاهش میدهند، مقابله کرد. بی تردید تعیین دقیق خصوصیات سنگ مخزن، هزینهها و ریسک برنامهریزی تولید را کاهش میدهد و تخمین پارامترهای مکانیک سنگ مخزن میتواند به غنی شدن مطالعات گسترده و یکپارچه مخزن و در نتیجه مدیریت مطلوب آن کمک کند.
ابراهیم طالقانی، سرپرست پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت ایران نیز دیروز در افتتاحیه همایش ملی ژئومکانیک نفت از اهمیت بکارگیری دانش ژئومکانیک نفت در صنعت نفت سخن گفت: «از پروفسور حسابی پرسیدند چه کنیم که پیشرفت علم را در کشور شاهد باشیم؟ پروفسور پاسخ داد: ببینید برای پیشرفت علم در دنیا چه میکنند، شما هم همان کار را انجام دهید.» طالقانی با این مقدمه، گریزی هم به فاجعه پلاسکو زد و یادآور شد: «ژئومکانیک سالهاست در صنعت نفت جهان مورد استفاده قرار میگیرد و اگر این همایشها و تاکیدهای چندباره بر ضرورت بکارگیری این دانش را جدی نگیریم، مثل ساختمان پلاسکو که به دلایلی از جمله بیتوجهی به تذکرات ایمنی فروریخت، ما هم به واسطه عقبماندگی از جریان فناوریهای روز متضرر میشویم و از قطار فناوری جا میمانیم».
نکته قابل تامل دیگری که در افتتاحیه کنفرانس ملی ژئومکانیک مطرح شد، ضرورت پرهیز از نگاه لوکس به مقوله فناوری بود. باید بپذیریم به رغم فعالیتهای گستردهای که در چند سال اخیر در حوزه پژوهش و فناوری صنعت نفت انجام شده است، اما فناوری همچنان نه تنها در صنعت نفت که در حوزه های مختلف اقتصادی کشور آنطور که باید مورد توجه قرار نمیگیرد. باید پذیرفت آنچه موجب تحول در شناسایی ذخایر نامتعارف نفت و گاز در آمریکا و به دنبال آن متحول شدن بازار انرژی جهان شد، فناوری بوده است و در داخل کشور هم آنچه میتواند در آینده به افزایش ضریب بازیافت از مخازن قدیمی ایران کمک کند و زمینهساز افزایش تولید نفت خام کشورمان باشد، فناوری است. فناوری در کار نخواهد بود اگر پشتیبانی فعالیتهای پژوهشی در میان نباشد و پژوهشهای کاربردی به نتیجه نمیرسند اگر تفکر تجاری سازی فناوری حاکم نشود.
با این همه، می توان به مبحث بکارگیری ژئومکانیک نفت در صنعت نفت ایران امیدوار بود. دیروز دومین همایش ملی ژئومکانیک در کشورمان در حالی آغاز بکار کرد که بیش از ١٠٠ مقاله از سوی دبیرخانه این انجمن دریافت شده بود. فعالیت های علمی، پژوهشهای متعدد و مقالات بسیاری که در زمینه ژئومکانیک نفت تهیه و تدوین شده، نوید دهنده حرکتهای رو به جلو جامعه علمی و دانشگاهی کشور در این حوزه است و صنعت نفت میتواند به پشتوانه این اقدامات گامهای محکمی بردارد؛ چه آنکه گامهایی نیز برداشته شده است: پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت ایران برای بهرهمندی از یافتههای ژئومکانیک نفت اعلام آمادگی کرده و برنامهریزی تلفیقی این شرکت نیز فعالیتهایی را به منظور بهرهمندی از این دانش کاربردی در دستور کار قرار داده است.
ایران به عنوان بزرگترین دارنده ذخایر هیدروکربوری در جهان و نظر به جایگاهی که در تامین امنیت انرژی منطقه دارد، باید علوم کاربردی و فناوریهای نوین را بیش از پیش مدنظر قرار دهد؛ این یک الزام است.


تمامی حقوق این سایت برای شرکت سرمایه گذاری اهداف محفوظ می باشد